Tìm Hiểu Kỹ Thuật Dát Vàng Trên Gốm Sứ Bát Tràng

Dát vàng họa tiết trên gốm sứ là một trong những kỹ thuật chế tác cao cấp tại Bát Tràng. Các sản phẩm gốm sứ dát vàng sở hữu vẻ đẹp sang trọng, đẳng cấp, được nhiều người lựa chọn. 

Bài viết tập trung vào cách tạo lớp trang trí ánh kim trên gốm, các bước hoàn thiện và tiêu chí cần kiểm tra trước khi chọn sản phẩm. Nếu cần bối cảnh về chất liệu, tạo hình và men, xem bài Gốm Bát Tràng là gì?.

Kỹ thuật dát lá màu vàng trên gốm

Dát lá màu vàng là kỹ thuật gắn lớp lá mỏng lên vùng họa tiết đã chuẩn bị chất kết dính. Lá có thể là vàng thật, hợp kim hoặc vật liệu màu vàng; mức độ thủ công và thành phần cần được xác nhận trên đúng sản phẩm.

Quan sát màu và ánh kim không đủ để xác định vàng 24K. Nếu sản phẩm được bán theo hàm lượng vàng, người mua nên yêu cầu mô tả vật liệu, phạm vi dát, chứng từ hoặc phương pháp kiểm tra phù hợp; “vàng công nghiệp” không phải tên thành phần cụ thể.

Quy trình có thể gồm chuẩn bị bề mặt, tạo lớp kết dính, đặt lá, miết, làm sạch phần thừa và phủ bảo vệ. Không mặc định mọi kỹ thuật đều thực hiện hoàn toàn sau nung hoặc cho bề mặt không tì vết; cần hỏi quy trình của đúng mẫu.

Ưu và Nhược Điểm Của Họa Tiết Dát Vàng Trên Gốm Sứ

Ưu điểm:

• Bề mặt sáng, đẹp, thẩm mỹ cao, sang trọng và đẳng cấp
• Tạo điểm nhấn ánh kim; ý nghĩa tài lộc chỉ là cách diễn giải biểu tượng trong văn hóa dân gian.
• Có thể chọn các mã vàng khác nhau linh hoạt cho sản phẩm, hoặc ứng dựng trang trí
• Phạm vi dát phụ thuộc kích thước chi tiết, độ nổi, chất kết dính và tay nghề.

Sản phẩm được dát vàng tinh xảo

Nhược điểm: 

• Tốn công thợ chế tác, phụ thuộc hoàn toàn vào tay nghề thủ công
• Có thể bị bong tróc do vệ sinh mạnh tay.
• Độ bền không có một mốc năm chung; phụ thuộc vật liệu, lớp bảo vệ, vị trí trưng bày và cách vệ sinh.

Sản phẩm dát vàng cần được lau chùi nhẹ nhàng

Quy trình dát lá màu vàng tham khảo

Bước 1: Làm sạch bề mặt sản phẩm cho nhẵn mịn.

Bước 2: Sơn lót để tăng độ dẻo cho lớp sơn dính, sau 8 đến 10h keo khô tiến hành sơn tiếp 1 lớp nữa.

Bước 3: Sau khi lớp sơn đã khô sử dụng bút lông vẽ keo theo các đường nét và họa tiết trên sản phẩm: cần thực hiện tỉ mỉ, cẩn thận, các nét vẽ dứt khoát thì khi dát vàng lên mới phẳng và đẹp.

Bước 4: Chờ cho lớp vẽ keo khô, có thể vài giờ tùy vào loại keo, chỉ được dát vàng lên khi keo đã khô. Không được làm khi ướt sẽ khiến lá vàng bị nhăn nhúm và không được quá khô vì lá vàng sẽ không kết dính.

Bước 5: Sau khi đã phủ kín vàng, sử dụng chổi lông để quét và làm mịn. Các bụi vàng sẽ bám chặt vào bức tượng, khi vàng đã bám kín vào bức tượng, cần có thời gian để lớp dát vàng khô keo, khoảng 30 ngày, sau đó tiến hành sơn phủ bóng bên ngoài sản phẩm.

Quá trình tạo ra sản phẩm dát vàng rất cần sự tỉ mỉ, nhẫn nại. Để có được sản phẩm hoàn hảo đó là cả một quá trình kì công của người thợ. Đây chỉ là 1 trong những bước quan trọng trong quy trình sản xuất gốm sứ Bát Tràng chất lượng cao.

Phân Biệt Họa Tiết Dát Vàng Và Vẽ Vàng Trên Gốm Sứ

Bên cạnh dát vàng, phương pháp vẽ vàng cũng là kỹ thuật được sử dụng phổ biến trên các sản phẩm gốm sứ. Dưới đây là bảng so sánh về 2 cách chế tác vàng tại Gốm sứ Bát Tràng:

Trên gốm sứ kỹ thuật dát vàng thường sử dụng ở những họa tiết đắp nổi ,nhằm làm nổi bật họa tiết của sản phẩm, vẽ vàng thường sử dụng ở những bề mặt nhẵn bóng hoặc các đường nết làm viền sản phẩm.

Không thể kết luận phương pháp nào luôn đắt hơn. Giá phụ thuộc vật liệu thực tế, diện tích trang trí, số công đoạn, mức độ thủ công, tỷ lệ lỗi và hồ sơ đi kèm.

• Yêu cầu tay nghề nghệ nhân đỉnh cao: Để tạo ra những đường nét thanh mảnh, đều đặn và có hồn bằng vàng lỏng là một kỹ thuật cực khó.
• Chi phí sản xuất và rủi ro: Việc phải nung thêm một lần nữa làm tăng đáng kể chi phí nhân công, năng lượng. Quan trọng hơn, mỗi lần nung đều có một tỉ lệ rủi ro sản phẩm bị lỗi, nứt, vỡ. Chi phí cho những rủi ro này được cộng vào giá thành của sản phẩm hoàn hảo cuối cùng.

Các sản phẩm dát vàng 24k phổ biến

Lớp trang trí ánh kim được ứng dụng trên bình, tượng, tranh và đồ thờ. Những ví dụ dưới đây mô tả kiểu sản phẩm; tên gọi “24K” chỉ nên dùng khi vật liệu của đúng mẫu có căn cứ xác nhận.

Các loại bình tài lộc dát vàng 24k

Chi tiết ánh kim làm nổi vùng họa tiết trên bình hút lộc; ý nghĩa tiền tài là lời chúc dân gian, không phải tác dụng của lớp dát. Dưới bàn tay của các nghệ nhân, bình hút lộc với đa dạng các chi tiết dát vàng 24k, mang nhiều ý nghĩa sâu xa trong phong thủy.

Bình hút tài lộc dát vàng 24k rất phù hợp để trang trí trong các không gian nhà, bàn làm việc và cũng là món quà ý nghĩa trong nhiều dịp lễ.

Bình hút lộc dát vàng gốm sứ

Mai bình dáng cao và mềm mại cũng rất được ưu chuộng với hoạ tiết dát vàng. Đặc biệt là với các hoạ tiết đuôi xoè của chim công hay cánh buồm xuôi gió…

Mai bình dát vàng 24k

Lộc bình dát vàng cao cấp là một trong những dòng cao cấp nhất của sản phẩm dát vàng, được rất nhiều nhà kinh doanh săn đón với độ kỳ công và sắc nét của sản phẩm.

Lục bình dát vàng cao cấp

Bình tỏi, bảo bình cũng là một trong những sản phẩm được chế tác dát vàng khá nhiều, thường phục vụ cho các doanh nghiệp trưng bày, là một trong những sản phẩm bán chạy nhất mùa lễ, Tết…

Tỏi bình tài lộc mẹn rạn dát vàng

Tranh dát vàng 24k

Từ xưa đến nay, người Việt luôn ưa chuộng sử dụng những sản phẩm tôn vinh giá trị truyền thống, đặc biệt là những sản phẩm mang tính thẩm mỹ và sang trọng như tranh dát vàng. Việc tặng tranh dát vàng nâng cao giá trị của không gian đặt nó. Khi chọn tranh dát vàng làm món quà thì đó là hành động chứa đựng những tình cảm trân quý, mang dấu ấn riêng và có ý nghĩa nhất định với người được tặng.

Bộ tranh dát vàng “Nhẫn Tâm”

Với tính chất tinh xảo, sang trọng và bền bỉ với thời gian, tranh dát vàng thường được đặt ở những vị trí trang trọng trong phòng khách của gia đình, phòng thờ, hay phòng làm việc. Đây cũng được xem là món quà vô cùng tinh tế và ý nghĩa dùng để tặng cha mẹ, ông bà nhân dịp sinh nhật, mừng thọ, kỷ niệm ngày cưới, quà tặng tết, mừng tân gia, quà lưu niệm cho doanh nghiệp, đối tác,…

Tượng dát vàng 24k

Tượng dát vàng 24k cũng là một trong những lựa chọn được nhiều người ưa chuộng. Tượng được thiết kế với nhiều mẫu mã, kích thước khác nhau. Mỗi bức tượng sẽ có một ý nghĩa khác nhau, khi kết hợp với dát vàng 24k càng làm nâng cao giá trị của sản phẩm. Tượng dát vàng khiến cho không gian đặt nó trở nên sang trọng và ấm áp vô cùng.

Tượng dát vàng 24k rất phù hợp để trưng bày trong không gian nhà, phòng thờ, tủ thờ hay thậm chí bàn làm việc. Tượng dát vàng 24k cũng là một món quà vô cùng ý nghĩa thể hiện sự tinh tế, sự trân quý đối với người nhận.

Khi chọn sản phẩm dát vàng, cần hỏi rõ vật liệu tạo màu, phạm vi dát, cách vệ sinh và điều kiện bảo quản; không nên chỉ dựa vào tên gọi “24K” hoặc hình ảnh quảng cáo.

Bạn có thể xem các nhóm gốm sứ Bát Tràng đang được phân loại trên Sàn Gốm và đối chiếu thông tin của từng mẫu trước khi đặt hàng.