Ấm Trà Tử Sa: Cách Phân Biệt, Kiểm Tra Và Chọn Dùng

Ấm trà Tử Sa thường chỉ nhóm ấm không tráng men có màu đất đặc trưng. Tên “Tử Sa” trên thị trường có thể chỉ đất Zisha Nghi Hưng hoặc dòng ấm kiểu Tử Sa sản xuất nơi khác; cần kiểm tra nguồn đất và nơi sản xuất của từng mẫu.

Ấm trà tử sa và hồng sa Bát Tràng được chế tác từ nguồn đất khoáng giàu vi lượng không tráng men lòng ấm, giúp giữ nhiệt lâu, làm mềm nước và đánh thức trọn vẹn hậu vị ngọt sâu của các dòng trà truyền thống.

Trong thưởng trà, nước, trà, kỹ thuật pha và ấm đều ảnh hưởng trải nghiệm. Các cách nói ấm “biết thở”, “thuần hóa vị chát” là mô tả cảm quan; kết quả còn phụ thuộc vật liệu, độ dày, loại trà, nhiệt độ và thời gian pha.

Trong hệ ấm chén gốm sứ Bát Tràng, người mua nên phân biệt dòng kiểu Tử Sa Bát Tràng với ấm Zisha Nghi Hưng, sau đó đánh giá cấu trúc và khả năng rót của mẫu thực tế.

Nguyên liệu Đất đặc biệt làm nên ấm trà Tử Sa (ZiSha)

Với ấm Zisha Nghi Hưng, nguyên liệu là nhóm đất khoáng địa phương có thành phần biến thiên. Không nên áp mô tả này cho mọi sản phẩm được bán dưới tên “Tử Sa”; nguồn đất cần có bằng chứng theo mẫu.

Quy trình xử lý đất có thể gồm lưu hóa, nghiền, sàng và luyện, nhưng thời gian và phương pháp thay đổi theo nhà sản xuất. Chỉ nên nêu chi tiết khi có hồ sơ nguồn đất cụ thể.

Ấm không tráng men có thể có độ rỗng và khả năng lưu mùi khác nhau theo đất và quá trình nung. Vì vậy một số người dành một ấm cho một nhóm trà; điều này không bảo đảm ấm dùng càng lâu thì trà luôn ngon hơn.

Chất đất Tử Sa có 3 màu cơ bản: màu tím, màu xanh và màu đỏ. Có thể pha tạo ra các màu khác nhau với tỉ lệ thích hợp tạo nên “Tử Sa ngũ sắc” hay “Tử Sa tứ quý“.

Chính vì thế có thể nói, từ khâu nguyên liệu chọn loại đất, xử lý đất cũng đã góp phần làm nên sự đặc biệt của những chiếc ấm trà Tử Sa.

Những bộ ấm chén Tử Sa đẹp

Cấu Trúc Cần Kiểm Tra Ở Một Ấm Trà Tử Sa

Cấu trúc cơ bản của một ấm trà Tử Sa bao gồm: Thân, nắp, nút, vòi rót, tay cầm và đáy. Từng bộ phận được tạo hình riêng biệt sau đó được đính lại với nhau tạo thành ấm trà hoàn chỉnh.

• Phần Thân ấm

Thân ấm là phần chính chứa đựng và hãm trà, thân ấm phải dày dặn để giữ nhiệt tốt. Kiểu dáng cực kỳ đa dạng, từ dáng tròn (Tây Thi, Báo Xuân), dáng vuông (Tứ Phương), đến các dáng nghệ thuật độc đáo (Ngư Hóa Long, Thạch Biều), thể hiện phong cách của nghệ nhân và người sở hữu.

Một số dáng ấm chén Tử Sa phổ biến hiện nay

Ấm không tráng men có thể lưu mùi. Nếu muốn hạn chế lẫn hương, người dùng có thể dành một ấm cho một nhóm trà và vệ sinh theo hướng dẫn của sản phẩm.

Thể tích thân ấm rất đa dạng, có dung tích từ 120ml đến 420ml tùy loại, ưa chuộng nhất là loại cỡ vừa 220 đến 280 ml, vừa đủ để chào trà 1 đến 2 lượt mời khách và gia chủ thưởng thức, không quá nhiều, cũng không quá ít cho một lượt trà.

Thể tích ấm nước rất đa dạng

Tính nghệ thuật, trang trí cũng được thể hiện qua thân ấm trà, những họa tiết thanh trong như hoa sen, uyển chuyển như hoa đào, thanh thoát như cành trúc hay tượng hình sinh động bởi chú chim nhạn, những bài thơ cổ cũng được chạm khắc lên mặt ngoài của thân ấm tạo nên tính thi mỹ, thể hiện tính cách của chủ nhân thưởng trà.

Sự tỉ mỉ trong từng công đoạn vuốt dáng, tỉa hoa văn và điều lửa nung khử được thể hiện rất rõ nét trên sản phẩm ấm chén tử sa Bát Tràng.

• Phần Nắp ấm

Nắp ấm được xem như cánh cửa ra vào của Ấm trà, sự kết hợp giữa Nắp ấm và Thân ấm được gọi ví von là “Thiên áp Địa”, hòa quyện giữa đất trời. Tùy vào từng loại ấm Tử Sa mà viền ngăn cách giữa nắp và thân tạo thành thể thống nhất hay có bờ viền lộ ra bên ngoài.

Dù ở kiểu dáng nào thì nắp ấm Tử Sa phải luôn đạt đủ các yêu cầu sau: Nắp và Thân được khớp liền mạch với nhau một cách tương đối nhưng chắc chắn, đảm bảo khi rót trà phần nắp không bị rơi ra. Giữa nắp và miệng ấm vừa đảm bảo độ khít nhất định vừa đảm bảo dễ dàng tách rời. Bờ viền của nắp và miệng ấm tròn, đều đặn, nắp ấm có thể xoay được quanh miệng ấm.

Sự đồng bộ giữ phần nắp và thân trong từng ấm trà

Nút trên nắp ấm được thiết kế với công năng để cầm mở nắp. Với sự sáng tạo của nghệ nhân, chúng rất đa dạng và phong phú về kiểu dáng, ngoài cúc tròn, búp sen mà ta thường thấy, thì có nhiều kiểu phức tạp hơn, trở thành bộ phận chủ đạo của thiết kế ấm trà như chi tiết “Hóa rồng khai quang”, gốc cây, cuống dưa,… muôn hình vạn trạng cho chi tiết “Họa Long điểm Thiên” này.

Nút trên nắp ấm cũng được sáng tạo đa dạng

Ở trên đỉnh hoặc bên dưới (vùng giáp giữa nút trên nắp và nắp ấm) có lỗ thoát khí hình nón, đáy nón phía bên trong to hơn. Nó giúp cân bằng áp suất, khiến dòng nước trà khi rót ra được liên tục, tròn đầy và không bị ngắt quãng.

Nếu không khí không vào được ấm trà, thì sau khi rót một ít, áp suất trong bình giảm và nước trà không chảy ra ngoài, mất tính liên tục của dòng chảy khi rót.

• Vòi rót

Vòi rót được thiết kế đa dạng và vô cùng uyển chuyển, có thể cong S hoặc thẳng nghiêng với độ dài ngắn khác nhau, tuy nhiên vị trí tiếp xúc với thân ấm luôn đặt tại 1/3 dưới đến 1/3 trên của thân ấm.

Cận cảnh vòi ấm trà

Để chọn được vật phẩm đồng bộ cả về cốt đất lẫn nước men theo đúng gu thẩm mỹ gia đình, bạn hãy xem thêm các thiết kế thuộc dòng Bộ ấm trà sứ trắng Bát Tràng dáng CK nắp lõm viền kim SG-AC52.

Vòi ấm phải đảm bảo dòng nước chảy thẳng, mạnh mẽ và “ngắt dòng” dứt khoát, không bị rớt nước hay nhỏ giọt. Lỗ lọc bên trong có thể là dạng một lỗ hoặc dạng lưới tổ ong để ngăn bã trà hiệu quả.

• Quai ấm trà tử sa

Quai ấm phải được thiết kế cân bằng với vòi, tạo ra một tổng thể hài hòa và quan trọng nhất là mang lại cảm giác cầm nắm chắc chắn, thoải mái khi thao tác. Có 3 dạng phổ biến: quai cầm cuối (hình chữ C), tay cầm ngang và quai xách (thường kết hợp với đồng hoặc tre).

Tay cầm ngang: (Tay cầm đặt vuông góc với trục ấm, hợp với vòi ấm một góc 90 độ, thường thấy ở ấm Tử Sa Đường Vũ)

Quai xách: Thường thấy trong các kiểu ấm Tử Sa Nhất Lạp Châu, Ấm Dương Đồng, Đại Bân,… với đặt điểm hai khóa xách được đính đối xứng ở trên đỉnh thân ấm, được nối với nhau bằng quai xách kim hoại hoặc rễ tre dát mỏng.

Quai xách có thể gắn chặt cứng với đỉnh thân ấm, liên kết liền mạch tạo một tổng thể hài hòa, sang trọng.

• Đáy ấm trà

Đáy ấm là chân đế, liên quan đến sự vững chắc của một ấm trà. Ngoài ra đối với ấm trà Tử Sa, đáy ấm còn là nơi thể hiện hình ảnh Thương hiệu của Tác giả làm ra nó, có thể chạm ấn ở mặt trong hoặc mặt ngoài của đáy ấm. Tuy nhiên, ngày nay việc sử dụng công nghệ để khắc con dấu nên sử dụng dấu ấn thương hiệu để phân biệt thật giả không hoàn toàn đáng tin cậy.

Một vài kiểu đáy ấm được yêu thích hiện nay

Ấm Tử Sa – Món Quà Tặng Thể Hiện Đẳng Cấp & Sự Tinh Tế

Ấm Tử Sa có thể làm quà cho người có thói quen uống trà. Trước khi chọn cần biết loại trà, dung tích thường dùng và mức quan tâm của người nhận đến nguồn đất hoặc tác giả.

Với đơn hàng ấm chén in logo, cần duyệt vị trí, màu, kích thước và độ bám trên mẫu thật; không phải bề mặt Tử Sa nào cũng phù hợp cùng một kỹ thuật in.

Cách Kiểm Tra Nguồn Gốc Và Chọn Nơi Mua

Ấm trà Tử Sa đa dạng và phong phú về cốt đất, kiểu dáng, cấu trúc. Giá trị cũng dao động từ vài trăm nghìn đến vài triệu, thậm chí người thưởng trà có thể chi ra vài chục triệu để sở hữu một Ấm trà Tử Sa theo sở thích của mình.

Khi xem các mẫu từ đơn vị sản xuất và cung cấp ấm chén Bát Tràng, hãy hỏi rõ nơi sản xuất, nguồn đất được công bố, dung tích, ảnh đáy ấm và tình trạng thực tế. Không dùng riêng con dấu để kết luận nguồn gốc.

Bên cạnh chất lượng, chúng tôi cũng được người dùng đánh giá cao về sự đa dạng mẫu mã, giá thành cạnh tranh và nhiều chính sách ưu đãi tốt. Để biết thêm thông tin sản phẩm, quý khách vui lòng gọi đến HOTLINE: 0945.998.007

Bảng so sánh các dòng cốt đất Ấm Tử Sa – Hồng Sa – Hắc Sa tại làng nghề Bát Tràng

Tại làng gốm Bát Tràng hiện nay, dòng ấm trà gốm mộc không tráng men (thường được gọi chung là ấm Tử Sa Bát Tràng) được các nghệ nhân nghiên cứu phối luyện thành 4 nhóm cốt đất khoáng tự nhiên khác nhau. Mỗi loại cốt đất có hàm lượng oxit sắt, độ xốp vi mô và khả năng dẫn nhiệt riêng, phù hợp tối ưu với từng nhóm trà cụ thể:

Nguyên tắc “Độc ấm độc trà” và 4 điều tuyệt đối kiêng kỵ khi dùng Ấm Tử Sa

Đối với dòng ấm Tử Sa và Hồng Sa để mộc hoàn toàn cả trong lòng ấm lẫn mặt ngoài, hệ thống lỗ khí khổng vi mô sẽ hấp thụ tinh dầu trà sau mỗi lần pha. Vì vậy, những người sành trà luôn tuân thủ nguyên tắc “Mỗi chiếc ấm chỉ chuyên pha một dòng trà duy nhất” (ví dụ ấm chuyên pha trà xanh Tân Cương thì không đem pha trà Ô Long sữa hay trà ướp hoa nhài, hoa sen để tránh làm hỗn tạp hương vị lưu trong thớ đất).

Đồng thời, để chiếc ấm Tử Sa Bát Tràng càng dùng càng bóng nhuận như ngọc (“lên nước trà”) và bền đẹp hàng chục năm, bạn cần tránh 4 điều kiêng kỵ sau: thứ nhất, không bao giờ dùng nước rửa chén, xà phòng hay hóa chất tẩy rửa để cọ ấm (vì cốt đất xốp sẽ hút mùi hóa chất ngay lập tức); thứ hai, không để bã trà lưu lại qua đêm trong ấm vào mùa hè nóng ẩm dễ gây nấm mốc; thứ ba, không đặt ấm ở gần bếp dầu mỡ trong nhà bếp; và thứ tư, khi mùa đông miền Bắc trời quá lạnh, hãy tráng ấm bằng nước ấm trước rồi mới rót nước sôi 100°C để bảo vệ cốt gốm tốt nhất.